Chia thừa kế là một trong những tranh chấp dân sự phổ biến hiện nay, đặc biệt liên quan đến đất đai, nhà ở, tài sản có giá trị lớn trong gia đình. Việc không hiểu đúng quy định pháp luật hoặc chủ quan trong thủ tục thừa kế có thể dẫn đến mâu thuẫn kéo dài, kiện tụng phức tạp, thậm chí làm mất quyền lợi hợp pháp của người thừa kế.
1. Chia thừa kế là gì?
Chia thừa kế là việc phân chia tài sản của người đã chết cho những người thừa kế theo quy định của pháp luật hoặc theo di chúc hợp pháp. Tài sản thừa kế có thể bao gồm:
-
Quyền sử dụng đất, nhà ở
-
Tiền, vàng, tài sản có giá trị
-
Cổ phần, phần vốn góp, tài sản khác
2. Các hình thức chia thừa kế phổ biến
Chia thừa kế theo di chúc
Áp dụng khi người chết có để lại di chúc hợp pháp. Việc chia tài sản được thực hiện theo nội dung di chúc, tuy nhiên vẫn phải đảm bảo quyền lợi của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc (cha mẹ, vợ/chồng, con chưa thành niên…).
Chia thừa kế theo pháp luật
Áp dụng trong các trường hợp:
-
Không có di chúc
-
Di chúc không hợp pháp
-
Người được chỉ định trong di chúc chết trước hoặc từ chối nhận di sản
Theo đó, di sản được chia theo hàng thừa kế (hàng thứ nhất, thứ hai, thứ ba) theo quy định của Bộ luật Dân sự.
3. Những tranh chấp thừa kế thường gặp
-
Tranh chấp quyền sử dụng đất, nhà ở thừa kế
-
Không thống nhất cách chia tài sản giữa các đồng thừa kế
-
Di chúc bị cho là giả mạo hoặc không hợp pháp
-
Người quản lý di sản chiếm giữ, không chia cho các thừa kế khác
-
Thừa kế có yếu tố người nước ngoài, người mất tích, mất năng lực hành vi
Trên thực tế, rất nhiều vụ việc thừa kế kéo dài nhiều năm do thiếu tư vấn pháp lý ngay từ đầu.
4. Thủ tục chia thừa kế theo đúng quy định
Tùy từng trường hợp, thủ tục chia thừa kế có thể bao gồm:
-
Khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản thừa kế
-
Công chứng văn bản thừa kế
-
Đăng ký sang tên quyền sử dụng đất, nhà ở
-
Khởi kiện yêu cầu Tòa án chia thừa kế (khi có tranh chấp)
Việc thực hiện đúng trình tự – đúng thời hiệu – đúng đối tượng thừa kế là yếu tố then chốt để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
